30.10.13

Δισκογραφικά: το Spotify και το πρόβλημα του streaming

Ήρθε το Spotify στην Ελλάδα (από την Cosmote) και έκανε ένα πολύ σωστό λανσάρισμα, από αυτά που θα ζήλευαν πολλά προϊόντα στην διαλυμμένη αγορά της Ελλάδος. Στο Δελτίο Τύπου της εταιρείας αναφέρεται ότι το Spotify είναι η μεγαλύτερη υπηρεσία του είδους της στον κόσμο με 24.000.000 συνδρομητές. 

Σε συνδυασμό με την Vodafone που λάνσαρε το δικό της Napster, περνάμε πια και στην χώρα μας (έστω και με κάποια χρόνια καθυστέρησης) στην εποχή της online μουσικής και των νέων τρόπων πρόσληψής της. 

Το streaming της μουσικής είναι το μεγαλύτερο στοίχημα της παγκόσμιας δισκογραφίας στον αγώνα της να ξανακάνει τους ακροατές της μουσικής, αγοραστές μουσικής. Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας από το 2000 και έπειτα επέφερε τεράστιο πλήγμα στις πωλήσεις των "δεινοσαύρων" δισκογραφικών, οι οποίες είχαν συνηθίσει επί χρόνια σε ένα ασφαλές περιβάλλον "δύσκολα αντιγραφόμενης" μουσικής. To mp3 και όσα ακολούθησαν διέλυσαν αυτή την ασφάλεια και οι τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας δεν κατάφεραν να ακολουθήσουν. Το αποτέλεσμα ήταν τεραστιες ζημιές επι μια δεκαετία. 

Το πόσο πολύ έμεινε πίσω η δισκογραφία στο θέμα της εξέλιξης τονίζεται από την εκκωφαντική επιτυχία του itunes. Έπρεπε να έρθει η Apple με το τεράστιο budget της και να τολμήσει να φτιάξει ένα δικό της business και - κόντρα στις δισκογραφικές-, να καταφέρει να βγάλει λεφτά. Πολλά λεφτά. Τόσα, ώστε να καταλαμβάνει τόσο μεγάλο τμήμα της αγοράς, ώστε πρακτικά να επιβάλλει ό,τι θέλει στις δισκογραφικές. Δηλαδή, φτάσαμε στο σημειό ένας και μοναδικός πωλητής μουσικής (Apple) να είναι πιο ισχυρός από τους δημιουργούς της μουσικής (δισκογραφικές). 

Βλέποντας αυτά  - αλλά και τα 280.000.000$ που πλήρωσε η CBS για να αγοράσει το Last.fm - και μη θέλοντας να την ξαναπάθουν και να μείνουν έξω από το επερχόμενο πανηγύρι του online που λέγεται streaming, οι majors ακολούθησαν τον μόνο δρόμο που ξέρουν επί δεκαετίες: σε όποιο streaming start-up τους προσέγγιζε για άδειες πνευματικών δικαιωμάτων, επέβαλλαν εξωπραγματικούς όρους και ποσοστά. Έτσι, όλες αυτές οι υπηρεσίες streaming ξεκινάνε με πολύ αρνητικούς οικονομικούς όρους και πρακτικά, καλούνται να πληρώσουν από την τσέπη τους για να δημιουργήσουν την νέα αγορά μουσικής, στη οποία οι majors είναι πρακτικά συνέταιροί τους! 

Υπηρεσίες streaming υπάρχουν εκατοντάδες. Οι πιο γνωστές είναι το Pandora και το Spotify. Mόλις προ μηνός ξεκίνησε και η Apple την δική της με εντυπωσιακά αποτελέσματα, ενώ το Youtube έχει αναγγείλει ότι θα κάνει κι αυτό κάτι αντίστοιχο. Είναι προφανές ότι για να μπαίνουν όλα τα βουβάλια στον χορό, υπάρχει θέμα.  

Πόσο εύκολο είναι όμως να επιβιώσει αυτό το μοντέλο, με τις παρούσες συνθήκες; 

Ας πάρουμε το παράδειγμα του Spotify. Η εταιρεία είναι Σουηδική, αλλά τα αποτελέσματά της τα παρουσιάζει στο Λουξεμβούργο. Έχει πάνω από 24.000.000 συνδρομητές σε 32 χώρες. Το 2012 τα έσοδά της ήταν 573.100.000$ (+128% από το 2011) Η αξία της εταιρείας υπολογίζεται σε περίπου 3 δις $. Τα στοιχεία - θα έλεγε κάποιος - είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.   

Όμως, σε όσα χρόνια λειτουργεί, το Spotify ποτέ δεν είχε μια κερδοφόρα χρονιά. Μάλιστα, κάθε χρονιά οι ζημιές του μεγαλώνουν. Το 2012 είχε 77.400.000$ ζημιές, το 2011 είχε 58.800.000$ ζημιές, το 2010 42.000.000$. Ακόμα και αν δεχτούμε ότι όλα τα start-ups τα πρώτα χρόνια παρουσιάζουν ζημιές, 178.000.000$ δεν είναι αμελητέο ποσό. 

Πιο ανησυχητικό είναι ότι το ίδιο συμβαίνει και με το Pandora, που και τριπλάσιους συνδρομητές έχει (70.000.000) και περισσότερα χρόνια υπάρχει: το 2012 είχε ζημιές 16.100.000$, το 2011 1.800.000$, το 2010 16.800.000$, το 2009 28.200.000$, το 2008 14.000.000$. 

Η λύση που έχουν επιλέξει οι streaming υπηρεσίες είναι αυτή της επιθετικής επέκτασης: σε μια πολύ ανταγωνιστική αγορά, επεκτείνονται διαρκώς, ελπίζοντας ότι α) θα υπερισχύσουν όλων των άλλων και β) ότι κάποια στιγμή, θα έχουν τόσους συνδρομητές και τόση δύναμη απέναντι στις δισκογραφικές, ώστε να αρχίσουν να έχουν και κέρδη. 

Για το α) δεν έχουμε να πούμε κάτι ιδιαίτερο: τα όνειρα είναι όνειρα. Υπάρχουν κάποιοι που τα πιστεύουν (όπως η Goldman Sachs και άλλοι που έβαλαν 100.000.000$ στο Spotify την περασμένη χρονιά) και αν τους βγουν, κερδίζουν.

Στο β) όμως, πρέπει να επιμείνουμε, καθώς εδώ είναι το ζουμί της υπόθεσης: το Spotify (και όλες οι υπηρεσίες αυτές) είναι κάτι εντελώς νέο. Ως εκ τούτου, κανείς δεν ξέρει τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει. Όλα αποφασίζονται as-we-go. Οπότε, καθώς περνάνε τα χρόνια, θα οδηγούμαστε σε μια πιο νορμάλ κατάσταση, όπου όλα τα μέρη θα κατασταλάζουν σιγά σιγά σε ένα σημείο, ώστε να βγάζουν όλοι λεφτά. Το Spotify της Αγγλίας το 2010 πλήρωνε για τα έξοδά του 102,6% των εσόδων του, ενώ το το 2011 πλήρωνε το 85,7%. 

Ένας σημαντικότατος παράγοντας για το μέλλον του streaming θα είναι και η στάση των υπηρεσιών αυτών απέναντι στους καλλιτέχνες. Όπως και στο παρελθόν, όλα τα συστήματα πώλησης μουσικής εδώ και δεκαετίες ωφελούν τις majors και αδικούν κατάφορα τις ανεξάρτητες εταιρείες και τους "μικρούς" καλλιτέχνες. Το ίδιο φαίνεται ότι θα συμβεί και με το streaming. Αλλά και οι majors εκμεταλλεύονται το απίστευτα μπλεγμένο θέμα των πνευματικών δικαιωμάτων, ώστε να δημιουργούνται νέες εστίες διαφωνιών με τους καλλιτέχνες. Το Spotify λέει ότι αποδίδει στους καλλιτέχνες το 70% των εσόδων του, αλλα οι καλλιτέχνες βλέπουν ελάχιστα έσοδα. Ως αποτέλεσμα, πολλοί δεν δίνουν τα τραγούδια τους σε streaming υπηρεσίες. 

Το Spotify και όλες οι αντίστοιχες υπηρεσίες έχουν πολλά θέματα να λύσουν. Σαν δωρεάν υπηρεσίες είναι θέλγητρα για τους ακροατές, αλλά πρέπει να "αναγκάσουν" τον δωρεάν ακροατή να πληρώσει με κάποιο τρόπο (π.χ. για να μην βλέπει διαφημίσεις, κλπ). Σαν πληρωμένες, με τα προγράμματα που προσφέρονται από τις διάφορες υπηρεσίες, ο πελάτης καλείται να πληρώσει ~10$ το μήνα (ή ~120$ το χρόνο). Καθώς η πρόσφατη γενιά έχει μεγαλώσει με "τσάμπα μουσική" και οι παλαιότερες ίσως δεν έχουν την απαραίτητη επαφή με την τεχνολογία, το μέλλον θα δείξει αν θα επιβιώσουν μέχρι να γίνουν κερδοφόρες. 

No comments: